spot_imgspot_img

‘Sonraki salgınlara hazırlıklı değiliz’ – Haber Magazin

class=”medyanet-inline-adv”>

Bu aralar pek oldukça açıdan eski normalimize dönmüş şeklinde hissetsek de aslına bakarsak virüsün tesiri tam olarak bitmedi. Şekliyle biz birazcık ümit birazcık bıkkınlıkla şu suali sormadan duramıyoruz: Pandemi tam anlamıyla ne vakit bitecek? ‘Akdeniz Yerküresinde ve Osmanlılarda Veba 1347-1600’ adlı kitabın yazarı ve Osmanlı’da veba salgınları üstüne çalışan pandemi tarihçisi Doç. Dr. Nükhet Varlık’a bu suali sorduk. Bu mevzuda net bir şey söylemenin mümkün olmadığını özetleyen Varlık “Daha süratli bulaşan fakat daha hafifçe bir hastalığa yol açan Omikron varyantı çoğumuz amacıyla pandeminin bittiği ya da yakında biteceği düşüncesini yaygınlaştırdı. Fakat yerküre genelinde bu virüse asılı vefatlar hâlâ oldukça yüksek” diyor.

* COVID-19 iki senedir hayatımızda. Ne vakit tam anlamıyla pandemi bitti diyebileceğiz sizce?
Bunun yanıtı birazcık belirsiz. Şayet burada istek son iki senedir yaşadığımız ahali sıhhati tertiplemelerinin hafifletilmesi ya da kaldırılması, pandemiden daha önceki şeklinde yaşamaya geri dönmekse, aslına bakarsak büyük seviyede o noktaya gelmiş sayılırız. Sadece bu virüsün tesirini yitirdiği ya da artık hiç kimseye bulaşmadığı anlamına gelmiyor doğal ki… Mart 2022’nin ilk haftasında yerküre genelinde 10 milyondan çok taze olay ve 50 binin üstünde taze vefat kayıp edildi. Yalnız bu son haftanın verilerine bakarak pandeminin aslına bakarsak bitmekten oldukça uzak bulunduğunu kolaylıkla söyleyebiliriz.

class=”medyanet-inline-adv”>

“Bu pandemide safsataların toplumsal medyayla yayıldığını gördük. Bu oldukça kaygı verici bir gelişme.”

‘Vefatlar hâlâ oldukça’

* Omikron varyantının pandemi üstünde iyi mi bir tesiri oldu?
Son aylarda yaşadığımız Omikron fırtınası pandeminin seyrini pekçok manada değiştirdi. Daha süratli bulaşan fakat daha hafifçe bir hastalığa yol açan bu varyant çoğumuz amacıyla pandeminin bittiği ya da yakında biteceği düşüncesini yaygınlaştırdı. Her ne kadar şu son 2-2.5 aydan beri yaşadığımız dalga artık hafiflemeye başlamış olsa da yerküre genelinde COVID-19’a asılı vefatlar hâlâ oldukça yüksek: Aralık 2021’den beri 1 milyondan çok vefat yaşandı. Bu veriler ne yazık ki pandeminin daha bitmeyeceğini düşündürüyor.

* 2022’nin sonrası amacıyla neler öngörüyorsunuz?
Kaygı verici taze bir varyantla karşılaşmazsak ve olay adetleri düşmeye devam ederse gevşetilmiş ahali sıhhati düzenlemeleriyle hareket etmeye devam edebiliriz. Sadece kaygı verici taze bir varyant yayılmaya başlarsa gene en başa dönebiliriz. Yerküre üstünde hemen hemen teşhis edilmemiş pekçok taze varyant dolaşıyor ve her geçen gün bunlara tazeleri ekleniyor. Bu taze varyantların ne aşama yaygınlaşabileceği hem varyantın bulaşıcılık oranıyla hem de organik yolla ya da aşıyla edinilmiş cemiyet bağışıklığının koruyuculuğuyla bağlantılı. Yerküre nüfusunun çoğunluğu hâlâ aşılanmamış olduğundan bu olasılıkları gözünüzün önünde bulundurmamız gerekmekte.

class=”medyanet-inline-adv”>

Sonraki salgınlara hazırlıklı değiliz

Doç. Dr. Nükhet Varlık

* Sizce Türkiye Omikron varyantını iyi mi geçirdi?
Türkiye’de son 28 gün içinde kayda takılmış taze olay sayısı 2 milyonun üstünde. Buna gore şu anda memleketimiz yerküre genelinde 7’nci sırada. Olay adetleri düşüşte fakat gene de son 6 aydır meydana çıkan vefatlar pandeminin en başından beri hâlâ en üst seviyelerde. Birçoğumuz Omikron’u hafifçe atlatmış olabiliriz fakat COVID-19’a asılı vefatlar hemen hemen kısalmış değil.

* Bir hayli biliminsanı insanoğlunun tabiata verdiği tahribat şeklinde nedenlerle taze salgınlarla karşılaşmanın çok da fazla sürpriz olmadığını söylüyor. Siz ne düşünüyorsunuz?
Ormanların yok edilmesi, organik hayata verilen ziyanlar, biyolojik (dirimbilimsel) çeşitliliğin azalması, kontrolsüz kentleşme, havayı, toprağı, ab da diyebileceğimiz su kaynaklarını zehirleyen endüstriyel kimyasal çöpler vb… Tamamı taze bir pandemi amacıyla lüzumlu reçeteyi oluşturuyor. Yerkürede yaşanacak 1 derecelik artma bile organik hayatta yaratacağı dengesizlikler kararında hayvanlardan kişilere geçecek taze hastalıkların meydana çıkmasına niçin olacaktır. Üstelik son bulgulara gore önümüzdeki 20 yıl arasında bu artma 1.5 derecenin üstünde olması bekleniyor. Kısaca 2040’a kadar bizi ortalama son 150 yılda yaşadığımız iklim farklılığından daha trajik bir değişiklik bekliyor. Şu koşullar aşşagıda ‘Acaba tekrar bu şekilde bir pandemi olması bekleniyor mı’ yerine ‘ne vakit olması bekleniyor’ diye sormak daha iyi…

‘Gene öğrenemedik’

* Bir sonraki ihtimaller içinde salgın amacıyla hazırlıklı mıyız? Bu salgından, bizi bir sonraki salgına hazırlayacak ne öğrendik?
Ne yazık ki değiliz. Iyi mi bundan daha önceki salgınlardan öğrenmemiz gerekenleri öğrenemediysek, bu yolculuk de öğrenemedik. Bir sonraki salgına, ki bu kuşgusuz olması bekleniyor, gene ‘hazırlıksız’ yakalanacağız. Pandemiler, zelzele ya da tsunami şeklinde önlenemez organik facialar değildir. Pandemileri engel olmak amacıyla yapılması gerekenler aslına bakarsanız bilim yerküresinde uzmanlar tarafınca biliniyor. Sadece COVID-19’da gördüğümüz şeklinde hükümetler bu tarz şeyleri uygulamaya koymadı ya da geç koydu. Burada hedef şu ya da bu ülkeyi suçlamak değil. Fakat yerkürede 6 milyondan çok can yer bir salgından söz ediyoruz. Üstelik bunlar bir tek formel rakamlar. Kayda geçirilmeyen vefatlar bunun kuşgusuz katbekat üstünde.

* COVID-19 pandemisini mazideki salgınlarla karşılaştırdığınızda ne şeklinde değişiklikler görüyorsunuz?
Bu pandemiyi mazi pandemilerden ayıran ve üstüne dikkatlice düşünmemizi gerektiren mühim noktalardan biri, bilim karşıtlığının yaygınlaşması. Bilimsellikten uzak safsataların toplumsal medya vasıtasıyla yayılması son aşama kaygı verici bir gelişme. Mesela aşı karşıtlığı tarihin tekbir zamanında bu aşama geniş seviyede alıcı bulmadı. Cemiyet genelinde doğru bir bilimsellik anlayışını tesis etmek amacıyla halkın bilinçlendirilmesi ve eğitim temel. Hem ekonomik zararla hem de can kaybıyla iki senedir pandeminin yükünü omuzlayan toplumlar bu gayeye amacına yönelik sürekli adımlar atmalı.

Get in Touch

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

BENZER HABERLER

TAKİP EDİN

0BeğenenlerBeğen
3,370TakipçilerTakip Et
0AboneAbone Ol

SON HABERLER