spot_imgspot_img

İlk kez gribin altına düştü! ‘Covid-19 BİTTİ’ diyebilir miyiz? Uzmanlar yanıtlıyor…

class=”medyanet-inline-adv”>

Türkiye’de ilk pandemi olayı açıklandığında takvim 11 Mart 2020’yi gösteriyordu. Benzer gün Yerküre Sıhhat Örgütü de koronavirüsü pandemi duyuru etti. Geçen iki yılda gündemimizin ana maddesinin ilk esnasında hep pandemi mekan aldı. Yaşamımıza sokağa çıkma sınırlamaları, maske zorunluluğu, hepimizin ezberlemiş olduğu salgınla terimler, varyantlar, aşılar ve ilaçlar girdi.

Bu sürede salgının memleketimizdeki bilançosu da ağır oldu. 15 milyona yakın şahıs koronavirüse yakalandı. 96 binden çok şahıs ise mikrop sebebiyle yaşamını yitirdi. Ancak bütün bu fena günlerden sonrasında koronavirüsün son varyantı Omicron, pandemi sürecini pozitif bir yöne çevirdi.

Aslına bakarsak Omicron, koronavirüsün şu vakte kadarki en bulaşıcı varyantı olarak değerlendiriliyor. Ayrıca Yerküre Sıhhat Örgütü tarafınca ‘Kaygı Veren Varyant’ olarak bile sınıflandırıldı. 

class=”medyanet-inline-adv”>

Fakat bütün bunların haricinde hastaneye yatış ve vefat oranlarının düşük kalması, Omicron’un pandemiyi hızlı bir şekilde salgın sonrası döneme taşıdığına ilişkin bir itimat oluşturuyor. Dünyadaki bilim adamları da bu yüzden artık tünelin ucundaki ışığın görüldüğünün altını çiziyor.


“NEREDEYSE SONA YAKLAŞTIK”

Danimarka Devlet Serum Enstitüsü’nün baş epidemiyologu Tyra Grove Krause, yaptıkları son araştırmada Omicron’da hastaneye yatış riskinin Delta varyantının yarısı kadar bulunduğunu altını çizdi.

Omicron’un salgının sonunu getirebileceğini dile getiren Kruse, “Çalışmamıza bakılırsa, Omicron sebebiyle önümüzdeki bahar aylarında minik çaplı olay artması olması bekleniyor. Sadece, artış durduğunda eskisinden daha iyi bir mekanda olacağız” kelimelerini kullandı.

University College London’ın Genetik Enstitüsü Müdürü Francois Balloux de “Neredeyse sona yaklaştık” açıklamasında bulunmuş oldu. Prof. Balloux, bu kış Avrupa’da kimi zaman dalgalanmalar gördüklerini fakat yüksek aşı oranlarına haiz ülkelerde virüsün pandemi kademesinin ilkbaharda sona ereceğinden “çok güvenilir” bulunduğunu söylemiş oldu. 

Liverpool Üniversitesi’nden Uzman Julian Hiscox ise BBC’ye verdiği demecinde “Neredeyse sona geldik, 2022’nin ortalarından başlayarak yaşam pandemi evveli benzer biçimde olması bekleniyor” söyledi.

Bütün bu açıklamaları dikkate aldığımızda düşünceye gelen sual şu; Artık taze bir Covid periyodunun ilk başlarında mıyız? Bu vaziyet yaşamımız amacıyla ne manaya geliyor?

İlk kez gribin altına düştü Covid-19 BİTTİ diyebilir miyiz Uzmanlar yanıtlıyor...

“SALGININ BU NOKTAYA GELMESİNDE İKİ TEMEL NEDEN VAR”

class=”medyanet-inline-adv”>

Mevzuyla görüşlerine başvurduğum ABD’de Jackson Laboratuvarı Enstitüsü’nde Baş Araştırmacı olarak çalışan İmmünoloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Unutmaz, “Aralık ayında vaziyetin bu noktaya geleceğini biliyorduk. Omicron ile beraber pandeminin bitişinin hızlanacağını öngörmüştük” söyledi ve ekledi:

“Bunun iki temel sebebi var. Birincisi aşılanmanın oldukça yüksek oranlara erişmesi, ikincisi de Omicron’un oldukça bulaşıcı olması. Öyleki ki aşı olanlar bile Omicron’a yakalandılar. Fakat ağır rahatsızlıklar ve vefatlar oldukça düşük kaldı. Bunun da temel sebebi daha ilkin Omicron’a karşı bağışıklık oluşmuş olması. Özetle milyon düzeyine ulaşan vakalarda vefatlar orantısal olarak artmadı. Omicron oldukça çok kişiyi enfekte etmiş olduğu amacıyla tarafından bağışıklık sistemini oluşturmuş oldu. Aşısı noksan olanların da bir bölümü yaşamını yitirdi.”

class=”medyanet-inline-adv”>

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Alper Şener ise “Omicron oldukça bulaşıcı bir varyant. Bundan dolayı aşılamayla halletmeye çalıştığımız sürü bağışıklığına pozitif yardım yapmış oldu” söyledi ve bulaş zincirinin kesilmesinin bireysel ve sosyal önlemlerle mümkün olacağını söyleyerek şu detayları paylaştı:

“Aslına bakarsak bu da en gücü… Fakat her ne olursa olsun tabiatta kısaca hayvanlar içinde dolaşımı devam edecek olan varyant riskinin bitmesi mümkün değil. Bu aşamadan sonrasında ihtimaller içinde taze tip mikroplar ve varyantlara karşı hazırlık yapmalıyız”

COVİD’DEN ÖLÜM RİSKİ İLK KEZ GRİPTEN ÖLÜM RİSKİNİN ALTINA İNDİ

2020 ve 2021’in başlarına kadar koronavirüsle en büyük kaygı, virüsün gripten daha ölümcül olduğuydu. 2020’nin sonlarına doğru Lancet Respiratory Medicine dergisinde piyasaya sürülen bir araştırmada, hastanede yatan pandemi hastalıklı olanları arasındaki vefat oranının grip hastalarından neredeyse üç kat daha yüksek olması vurgulanıyordu.Bu incelemeden birkaç ay sonrasında Yerküre Sıhhat Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus Covid-19 ile gribi kıyaslayarak “Covid-19’un vefat oranının gripten 10 kat daha çok oldukları tahmin edilmekte” demişti. Ancak bugün gelinen noktada Covid’den vefat rizikoyu, ilk kez gripten vefat ihtimalinin altına indi.

class=”medyanet-inline-adv”>

Daily Mail’in İngiltere’deki pandemi datalarından oluşarak yapmış olduğu analize bakılırsa, Covid’in gripten daha azca ölümcül bulunduğunun altı çizildi. İncelenen verilerde pandemi sebebiyle yaşamını kaybedenlerin oranı, grip virüsünden vefat edenlerin oranının 2-3 kat aşşagıda oldukları açıklandı. 

İlk kez gribin altına düştü Covid-19 BİTTİ diyebilir miyiz Uzmanlar yanıtlıyor...

East Anglia Üniversitesi’nden bulaşıcı rahatsızlıklar uzmanı Uzman Paul Hunter “Artık Covid’in gripten daha azca ölümcül bulunduğunu dile getirmek mümkün. Fakat farklı bir varyant meydana çıkarsa her şeyi tersine çevirebilir” kelimelerini kullandı.

Prof. Dr. Derya Unutmaz, bu mevzusu “Fazlaca mühim bir gelişme” olarak gördüğünü söylemiş oldu ve şu tarzda detaylandırdı:

– Delta ile bu azalmayı görmeye başlamıştık. Aşıların yaygınlaşmasıyla Delta’daki vefat rizikoyu 5-10 kat düşmüştü. Fakat buna karşın gene de gribe bakılırsa yüksekti. Delta fırtınası esnasında vefat oranları 1000’de 1 düzeyindeyken, gripte 5 binde 1 civarındaydı.

class=”medyanet-inline-adv”>

– Omicron’un oldukça süratli yayılması ve bağışıklık kalkanının başlaması bu geçen zamanı hızlandırdı. Aşılama kimi zaman ülkelerde arttı. Üç doz aşı olmuş bireylerin vefat rizikoyu grip ölümünden daha düşük olmaya başladı. Gene de bu bağışıklık kalkanı yardımıyla pandemi amacıyla tam olarak ölümcül olmaktan çıktı demek doğru olmaz fakat ciddi anlamda düşmüş vaziyette…

Prof. Dr. Alper Şener, “Şu an elimizdeki datalara gördüğümüzde gripten düşük oldukları doğru” söyledi ve şu detayları paylaştı:

“Elimizdeki somut datalara gördüğümüzde artık Covid-19 evcilleşti diyebiliriz. Fakat bunun rahatsız hasta sayısında azalma şeklinde devam etmesi, muhteşem vaziyetin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Sonuçta Afrika benzer biçimde coğrafyalarda hâlâ aşılı oranı yüzde 3 ila 5 içinde değişiyor.”


“TÜRKİYE’DE YAZ AYLARINDA SALGINDA SONA GELEBİLİRİZ”

Son iki üç aya gördüğümüzde hem vatanımızda hem de dünyanın pek oldukça memleketinde vakalarda mühim bir düşüş görülüyor. Bu sevindirici olsa da önümüzde bahar ve yaz ayları var. 2020 ve 2021’de en oldukça bu aylarda kaygı duyuyorduk. Artık endişelenmeli miyiz?

“Omicron’un ilk başlarında bahar ya da yazları sona oldukça yaklaşacağımızı onlarca kez söyledim. Gene tıpkı tarzda düşünüyorum” diyen Prof. Dr. Derya Unutmaz, “Bahar aylarında vatanımızda mühim bir düzeyde sosyal bağışıklık oranına gelmiş olacağız, yazları da çok rahatlayacağız” söyledi ve mühim bilgiler verdi:

“Bu vaziyet aslına bakarsanız kimi zaman ülkelerde oluşmaya başladı. Mesela ABD ve İngiltere… Fakat olay rakamlarında oldukça büyük bir düşüş olmayabilir. 10 binler düzeyinde kalabilir. Ancak bunların oldukça büyük bir çoğunluğu hafifçe olduğundan, artık buna pandemi demek de oldukça zorlaşır. Pandemi başlaması amacıyla vefat oranın yüksek olması gerekli. Bundan dolayı yerküre, genel olarak pandemi düzeyinden çıkıp endemik düzeye mazi olması bekleniyor.

İlk kez gribin altına düştü Covid-19 BİTTİ diyebilir miyiz Uzmanlar yanıtlıyor...

Londra Üniversitesi’nden virolog Elisabetta Groppelli de “Endemiklik bu virüsün kodlarına yazılıydı” diye bu görüşü korumak için çaba sarfediyor. Groppelli, “Fazlaca yakında virüsün dolaşımda oldukları, riziko öbeklerini koruduğumuz sadece öteki her insanın virüsü kapacağını kabul etmiş olduğu bir vaziyette olacağız. Bunun da karşılığı artık endemi evresindeyiz demek” diyor.

Endemik, bulaşıcı olan bir hastalığın rastgele bir tesir olmadan belirli bir popülasyonda varlığını sürdürebilmesi mevzusu olarak tanımlanıyor.  Mesela tüberküloz (verem) vatanımızda endemik olarak görülen hastalıklardan biri…

İlk kez gribin altına düştü! Covid-19 BİTTİ diyebilir miyiz? Uzmanlar yanıtlıyor...

Endemik, bulaşıcı olan bir hastalığın rastgele bir tesir olmadan belirli bir popülasyonda varlığını sürdürebilmesi mevzusu olarak tanımlanıyor.  Mesela tüberküloz (verem) vatanımızda endemik olarak görülen hastalıklardan biri…

TOPLUMSAL BAĞIŞIKLIK RAFA KALKTI!
ARTIK BİREYSEL BAĞIŞIKLIK VE KORUNMA ÇOK ÖNEMLİ

Prof. Dr. Alper Şener de yaz periyodunun rahat olacağının üzerine basarak belirtti fakat 65 yaş üstü yurttaşla amacıyla uyarıda bulunurken sosyal bağışıklık amacıyla de mühim bir ayrıntı paylaştı:

“Gelecek günlerde Delta kadar öldürücü, Omicron kadar bulaşıcı bir varyant bizlere musallat eğer olmazsa artık salgın bitti diyebiliriz. Fakat gene de güze kadar bilhassa 65 yaş üstü ve kronik hastalığı olanların hatırlatma dozlarının önemini hep beraber canlı tutmalıyız. Ek olarak ‘sosyal bağışıklık’ terimi artık Omicron ile önemini kaybetti. Bu sebeple ulaşılabilir bir gaye olmaktan çıktı. Şu anda artık bireysel bağışıklık ve sakınma mühim.”

OLUMLU HAVAYI BOZABİLME İHTİMALİ OLAN KOMBİNASYON: AYNI ANDA GÖRÜLEN DELTA+OMİCRON

Moderna Sıhhat Görevlisi Paul Burton, koronavirüsün kaygı oluşturan varyantlarıyla yapmış olduğu son açıklamasında hem Delta hem de Omicron varyantına tıpkı anda yakalanmanın taze ve daha tehlikeli bir varyantın meydana çıkmasına niçin olabileceğini altını çizdi.

Bu şekilde bir vaziyetin bilhassa bağışıklığı baskılanmış şahıslarda görülebileceğini dikkat çeken Burton, söz mevzusu kombinasyonun Covid-19’un daha fena belirtilerinin başlaması olasılığını doğuracağını kaydetti.

Rusya Vektör Viroloji Inceleme Merkezi Başkanı Aleksandr Semyonov da bireylerin tıpkı anda iki varyanta yakalanabileceğini açıklamıştı. Sadece Semyonov, bu vaziyetin “çok ender” görülebileceğini söylemişti.

İlk kez gribin altına düştü Covid-19 BİTTİ diyebilir miyiz Uzmanlar yanıtlıyor...

İlk hakiki Delta+Omicron kombinasyonuna ilişkin kanıtlar de Fransa’da Pasteur Enstitüsü’nde yapılmış oldu ve “Delta+Omicron’un yaygınlaşması mümkün olabilir” denildi. Peki Delta+Omicron’un ortak hareket ederek yaygınlaşması salgını başa döndürür mü?

Prof. Dr. Derya Unutmaz, “Daha ilkin bu mevzuda veriler paylaşılmıştı fakat oldukça muteber değildi. Pasteur Enstitüsü odaklı meydana çıkan sonuçlara gördüğümüzde daha muteber bulunduğunu dile getirmek mümkün” söyledi ve her iki varyantın ortak bulaşmasıyla şu detayları paylaştı: 

“Fransa’da birkaç bu şekilde olay görülünce üstünde kalabalık bir halde çalıştılar. ABD’da da olaylar oldukları söyleniyor. Fakat ben bunun daha bulaşıcı bulunduğunu düşünmüyorum. Bu sebeple şayet o şekilde bir husus olsaydı oldukça yüksek oranda görürdük. Şayet yaygınlaşırsa aşısız şahıslarda ölümcül seyredebilir fakat bu ikisinin oldukça büyüyeceğini düşünmüyorum.”

‘PANKORONA’ AŞILARININ HIZLA SAHA ÇALIŞMALARI YAPILMALI

Vatanımızda üç doz aşı uygulananların sayısı 28 milyona yaklaştı… Hâlâ aşılama devam ediyor. Peki dördüncü doz bu sürede tekrardan gelişmeye gelmeli mi? 

“Dördüncü dozu oldukça lüzumlu görmüyorum fakat bunun istisnaları var” diyen Prof. Dr. Derya Unutmaz, 60 yaş ve üstü ile bağışıklık hastalığı olanlara dikkat çekti:

“60-65 yaş üstü insanların bağışıklığı zayıf olduğundan dördüncü doz gerekebilir. Bağışıklık hastalığı olanlar ve genetik olarak bağışıklık hastalığı mevcut olan şahıslarda üç doz karar eksizsizce bağışıklık oluşmayabilir. Bundan dolayı onlara da dördüncü doz gerekebilir. Bu bireylerin üçüncü dozdan minimum üç ay sonrasında dördüncü doz olmalarında yarar var.”

Prof. Dr. Alper Şener ise hem Delta+Omicron benzer biçimde varyantlara karşı hem de Prof. Dr. Unutmaz’ın altını çizdiği 65 yaş üstü kimseler amacıyla ‘pankorona’ aşılarının hızlı bir şekilde saha çalışmalarını yapılması icap ettiğini altını çizdi ve ekledi:

“Pankorona aşıları bütün varyantlara karşı etkin olan aşı… Hem mevcut hem de ihtimaller içinde gelebilecekler amacıyla oldukça mühim. Dördüncü doz aşıyı dikkatsizlik etmemek gerekmekte doğal fakat Pankorona aşıların emekleri biter ve yerküreye dağıtılırsa daha yararlı olacaktır. Şayet Pankorona aşıları biterse bu rapel aşılama mı olması bekleniyor? Ya da taze aşı ile aşılanma mı olması bekleniyor? bunun amacıyla de bu aşı çalışmalarının bu yaz bildirilecek neticelerine görmek gerekmekte.”

Omicron’un öteki varyantlara oranla daha hafifçe seyrettiğini biliyoruz. Bu aşamada cevaplanmayı bekleyen en mühim sual, ‘Bu hafifçe atlatma mevzusu, Covid-19’un bıraktığı hasarları da azaltıyor mu?’ Mevzuyla Prof. Dr. Alper Şener, “Hasar tespitinde iki uç görülüyor. Fazlaca sağlam hasar bıraktıkları da var, asla hasar bırakmadıkları da…” söyledi ve ekledi: “Mesela oksijen tüpüne asılı hayatlar gözlemlendi. Burada aslolan belirleyici olan uzun covid yapma potansiyeli daha mı azca, oldukça daha mı çok? Bunun da cevabı hemen hemen tam olarak belirli değil.”

 Fotoğraflar: İStock

Get in Touch

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

BENZER HABERLER

TAKİP EDİN

0BeğenenlerBeğen
3,330TakipçilerTakip Et
0AboneAbone Ol

SON HABERLER